Każde opracowanie zawiera metryczkę utworu, 45-słowne streszczenie w pigułce, plan wydarzeń, charakterystykę bohaterów, gotowe tezy do rozprawki maturalnej, ostrzeżenia przed błędami kardynalnymi oraz kluczowe cytaty CKE.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Romantyzm
Adam Mickiewicz (1832)
Dziady cz. III Adama Mickiewicza to arcydramat polskiego romantyzmu z 1832 roku, ukazujący martyrologię polskiej młodzieży po powstaniu listopadowym, koncepcję mesjanizmu narodowego (Polska Chrystusem narodów) oraz tytaniczny, prometejski bunt Konrada przeciw Bogu w Wielkiej Improwizacji.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Pozytywizm
Bolesław Prus (1890)
Lalka Bolesława Prusa to panoramiczna powieść pozytywistyczna z 1890 r., przedstawiająca losy kupca Stanisława Wokulskiego — człowieka na pograniczu romantyzmu i pozytywizmu, którego destrukcyjne uczucie do arystokratki Izabeli Łęckiej doprowadza do życiowego dramatu i klęski polskich ideałów społecznych.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Młoda Polska
Stanisław Wyspiański (1901)
Wesele Stanisława Wyspiańskiego to najwybitniejszy młodopolski dramat narodowy z 1901 r., demaskujący mit solidaryzmu społecznego inteligencji i chłopstwa oraz diagnozujący niemoc Polaków do podjęcia wspólnej walki o niepodległość, uwieńczony symbolicznym chocholim tańcem.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Dwudziestolecie międzywojenne
Stefan Żeromski (1924)
Przedwiośnie Stefana Żeromskiego z 1924 r. to powieść rozliczeniowa o pierwszych latach niepodległej II Rzeczypospolitej, ukazująca losy Cezarego Baryki, krach mitu szklanych domów, wojnę polsko-bolszewicką 1920 r. oraz dramatyczny spór o drogi naprawy odrodzonego państwa.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Antyk
Sofokles (442 p.n.e.)
Antygona Sofoklesa z 442 r. p.n.e. to klasyczna tragedia grecka ukazująca nierozwiązywalny konflikt tragiczny między prawem boskim (nakazem pochówku brata) a prawem ludzkim (zakazem władcy Teb Kreona), prowadzący do nieuchronnej katastrofy moralnej i śmierci bohaterów.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Renesans / Teatr elżbietański
William Szekspir (1606)
Makbet Williama Szekspira z 1606 r. to genialne studium psychologiczne żądzy władzy, ukazujące upadek prawego wodza, który pod wpływem przepowiedni czarownic i namów Lady Makbet morduje króla Duncana, uwikłując się w nieodwracalną spiralę krwawych zbrodni i szaleństwa.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Współczesność
Hanna Krall (1977)
Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall to reportaż z 1977 r. oparty na rozmowach z Markiem Edelmanem — ostatnim przywódcą powstania w getcie warszawskim, deheroizujący mit walki i ukazujący medycynę jako nieustanny wyścig z Bogiem o przedłużenie ludzkiego życia.
⭐ Z gwiazdką E8 (SP) Wojna i okupacja (Współczesność)
Aleksander Kamiński (1943)
Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego z 1943 r. to oparta na faktach kronika polskiego podziemia, opisująca losy trójki warszawskich harcerzy Szarych Szeregów — Rudego, Zośki i Alka, którzy wcielili ideały braterstwa i służby w walkę z niemieckim okupantem, ginąc za wolność ojczyzny.
⭐ Z gwiazdką Matura Rozsz Romantyzm
Juliusz Słowacki (1834)
Kordian Juliusza Słowackiego z 1834 r. to czołowy polski dramat romantyczny, polemizujący z mickiewiczowskim mesjanizmem poprzez ideę winkelriedyzmu ('Polska Winkelriedem narodów'), ukazujący dramat niedojrzałości psychicznej i moralnej młodego pokolenia powstańców listopadowych.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Współczesność
Sławomir Mrożek (1964)
Tango Sławomira Mrożka z 1964 r. to groteskowy dramat o kryzysie wartości i mechanizmach totalitaryzmu, w którym próba przywrócenia tradycyjnego ładu przez młodego Artura kończy się jego śmiercią i brutalnym przejęciem władzy przez prymitywnego chama Edka.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Dwudziestolecie międzywojenne
Witold Gombrowicz (1937)
Ferdydurke Witolda Gombrowicza z 1937 r. to awangardowa powieść demaskująca społeczne konwenanse, mechanizmy infantylizacji ('upupienie') oraz wszechobecność narzucanych przez innych ludzi ról ('gęba'), przed którymi człowiek nie ma ostatecznej ucieczki.
⭐ Z gwiazdką E8 (SP) Romantyzm
Juliusz Słowacki (1839)
Balladyna Juliusza Słowackiego z 1839 r. to baśniowa tragedia romantyczna ukazująca motyw bezwzględnej żądzy władzy, w której tytułowa bohaterka morduje siostrę Alinę w konkursie zbierania malin, rozpoczynając krwawy łańcuch zbrodni zwieńczony uderzeniem boskiego pioruna.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Romantyzm
Adam Mickiewicz (1834)
Pan Tadeusz Adama Mickiewicza z 1834 r. to polska epopeja narodowa w 12 księgach, ukazująca barwny świat ginącej kultury szlacheckiej, dzieje patriotycznej rehabilitacji Jacka Soplicy (księdza Robaka) oraz nadzieje niepodległościowe związane z wkroczeniem wojsk Napoleona na Litwę w 1812 r.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Pozytywizm / Realizm rosyjski
Fiodor Dostojewski (1866)
Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego z 1866 r. to arcydzieło powieści psychologicznej, przedstawiające losy petersburskiego studenta Rodiona Raskolnikowa, który w imię teorii o 'ludziach niezwykłych' morduje starą lichwiarkę, po czym pod wpływem męki sumienia i miłości Soni Marmieładowej przechodzi moralne odrodzenie.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Renesans
Jan Kochanowski (1578)
Odprawa posłów greckich Jana Kochanowskiego z 1578 r. to pierwsza polska tragedia nowożytna, wykorzystująca mit o wojnie trojańskiej jako przejrzysty kostium historyczny do sformułowania ponadczasowego ostrzeżenia przed upadkiem państwa z powodu prywaty, przekupstwa i bezczynności elit rządzących.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Współczesność / Egzystencjalizm
Albert Camus (1947)
Dżuma Alberta Camusa z 1947 r. to powieść-parabola o epidemii w odciętym od świata Oranie, stanowiąca alegorię zła, totalitaryzmu i absurdu istnienia, w obliczu których jedyną godną postawą człowieka jest laicka solidarność, uczciwość i codzienna, heroiczna walka o drugiego człowieka.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Współczesność / Literatura łagrowa
Gustaw Herling-Grudziński (1951)
Inny świat Gustawa Herlinga-Grudzińskiego z 1951 r. to wstrząsające świadectwo funkcjonowania sowieckiego Gułagu w Jercewie, demaskujące mechanizm planowej dehumanizacji człowieka przez głód, katorżniczą pracę i terror oraz analizujące granice moralności w warunkach nieludzkiego systemu.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Wojna i okupacja (Współczesność)
Tadeusz Borowski (1946–1948)
Opowiadania Tadeusza Borowskiego (w tym Proszę państwa do gazu) z lat 1946–1948 to naturalistyczny, behawioralny zapis codzienności obozu Auschwitz-Birkenau, wprowadzający koncepcję 'człowieka zlagrowanego' — jednostki, która dla biologicznego przetrwania przyswoiła nieludzką moralność obozową.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Renesans
Jan Kochanowski (1580)
Treny Jana Kochanowskiego z 1580 r. to cykl 19 pieśni żałobnych napisanych po śmierci niespełna trzyletniej córki Urszulki, będący zapisem osobistej tragedii ojca oraz głębokiego kryzysu światopoglądowego renesansowego humanisty, zwieńczonego chrześcijańskim uspokojeniem w Trenie XIX (Sen).
⭐ Z gwiazdką Matura Rozsz Romantyzm
Zygmunt Krasiński (1835)
Nie-Boska komedia Zygmunta Krasińskiego z 1835 r. to dramat historiozoficzny o tragedii rewolucji społecznej, ukazujący walkę ginącego świata arystokracji z buntem zrewoltowanego motłochu, w którym żadna ze stron nie ma moralnej racji, a ostateczny wyrok wydaje triumfujący Chrystus.
⭐ Z gwiazdką Matura Podst Młoda Polska
Władysław Reymont (1904)
Chłopi (tom I: Jesień) Władysława Reymonta z 1904 r. to nagrodzona literacką Nagrodą Nobla epopeja chłopska, przedstawiająca panoramiczny obraz życia wsi Lipce, podporządkowanego odwiecznym cyklom natury, prac polowych i religii, z dramatycznym konfliktem ojca z synem o ziemię i młodą Jagnę.
⭐ Z gwiazdką Matura Rozsz Antyk
Sofokles (ok. 427 p.n.e.)
Król Edyp Sofoklesa z ok. 427 r. p.n.e. to wzorcowa tragedia antyczna, ukazująca bezsilność człowieka wobec nieubłaganego fatum i klątwy rodu Labdakidów, w której władca Teb w toku śledztwa odkrywa, że próbując uciec przed losem, sam nieświadomie stał się ojcobójcą i kazirodcą.
Uzupełniająca Matura Podst Pozytywizm
Eliza Orzeszkowa (1888)
Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej z 1888 r. to wielka powieść pozytywistyczna ukazująca konflikt dworu Korczyńskich ze szlachtą zagrodową Bohatyrowiczów, przełamany przez miłość Justyny Orzelskiej i Jana Bohatyrowicza oraz wspólną pamięć o powstaniu styczniowym 1863 roku.
⭐ Z gwiazdką E8 (SP) Pozytywizm
Henryk Sienkiewicz (1896)
Quo vadis Henryka Sienkiewicza z 1896 r. to nagrodzona literacką Nagrodą Nobla powieść historyczna, przedstawiająca zderzenie dekadenckiego, pogańskiego imperium rzymskiego cezara Nerona z rodzącą się duchową potęgą chrześcijaństwa, na tle dramatycznej miłości Marka Winicjusza i Ligii.